ԻՍԿ ՎԵՆՍԸ ՍՅՈՒՆԻՔՈ՞Վ է ԳՆԱԼՈՒ ԱԴՐԲԵՋԱՆ. ՍՐԱՆՔ ԵԱՏՄ-ԻՑ ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ԴՈՒՐՍ ԳԱԼ. ՀԱՅԿ ՄԱՄԻՋԱՆՅԱՆ 168.am

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը ՀՀ Ազգային ժողովի (ԱԺ) «Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավար, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության (ՀՀԿ) Գործադիր մարմնի (ԳՄ) անդամ Հայկ Մամիջանյանն է։

Հարցազրույցի հիմնական թեզերը՝ ստորև.

Ո՞րն է երաշխիքը, որ հենց այս խողովակով Ադրբեջանն իր մասնաբաժինը չի ստանա TRIPP կառուցապատման իրավունք ստացող ընկերության ամերիկյան բաժնեմասի 74%-ի մեջ:

GIP-ն օգնում է Ադրբեջանին կառավարել իր օդանավակայաններն ու լոգիստիկան: Brookfield-ն օգնում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտին։

Նշենք, որ Brookfield Asset Management-ը, BlackRock-ը և GIP-ը համաշխարհային ֆինանսական շուկայի «հսկաներ» են, յուրաքանչյուրն ունի իր մասնագիտացումը։ Վերջերս BlackRock-ը ձեռք բերեց GIP-ը, ինչը մեծ իրադարձություն էր ներդրումային աշխարհում։ Այս ընկերություններն այնքան մեծ ազդեցություն ունեն, որ նրանց հաճախ անվանում են «ստվերային բանկեր», քանի որ նրանք ավելի շատ գումար են տնօրինում, քան աշխարհի խոշորագույն բանկերից շատերը։ Այս երեք ընկերություններն էլ վերջին շրջանում, հատկապես՝ 2024-2026 թվականներին, դարձել են Ադրբեջանի տնտեսական ռազմավարության առանցքային գործընկերները։ Թուրքիայի պարագայում կապն ավելի շատ արտահայտված է էներգետիկ և ենթակառուցվածքային խոշոր նախագծերի միջոցով։

SOFAZ-ի հետ գործարքները (2025-2026թթ․)։ Ադրբեջանի պետական նավթային հիմնադրամը (SOFAZ) Դավոսում պաշտոնական համաձայնագրեր է ստորագրել BlackRock-ի, GIP-ի և Brookfield-ի հետ։

BlackRock և GIP: Ադրբեջանը նախատեսում է մինչև 1.5 միլիարդ դոլար ներդնել GIP-ի (որը պատկանում է BlackRock-ին) կառավարման տակ գտնվող ֆոնդերում։ Սա ներառում է ներդրումներ տվյալների մշակման կենտրոններում (Data Centers), արհեստական բանականության ենթակառուցվածքներում և օդանավակայանների կառավարման մեջ։

Brookfield: SOFAZ-ը և Brookfield-ը ստորագրել են համաձայնագիր մինչև 1.4 միլիարդ դոլարի ներդրումային ծրագրերի շուրջ, որոնք ուղղված են վերականգնվող էներգետիկային և «կանաչ» անցմանը։

BlackRock-ը և GIP-ը մեծ հետաքրքրություն ունեն տրանսպորտային այն միջանցքների հանդեպ, որոնք Կենտրոնական Ասիան և Ադրբեջանը կապում են Թուրքիայի ու Եվրոպայի հետ։

Քանի որ Brookfield-ը և GIP-ը մասնագիտացած են խողովակաշարերի և էներգետիկ ցանցերի մեջ, նրանք հաճախ հանդես են գալիս որպես ներդրողներ կամ կառավարողներ այն նախագծերում, որոնք ապահովում են Թուրքիայի էներգետիկ անվտանգությունը կամ գազի տարանցումը։

BlackRock-ը, լինելով աշխարհի ամենամեծ ներդրողը, բաժնետոմսեր ունի թուրքական բազմաթիվ խոշոր ընկերություններում և բանկերում, որոնք ներգրավված են շինարարության և էներգետիկայի մեջ։ BlackRock-ը հանդիսանում է որպես «երաշխավոր», որ այս երկրների տնտեսական նախագծերը համապատասխանում են միջազգային ստանդարտներին։ Այս 3 ընկերությունները հանդիսանում են այն կամուրջը, որով Ադրբեջանի և Թուրքիայի տնտեսական հավակնությունները միանում են արևմտյան կապիտալին։

Հիշեցնենք. Truth Social-ում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը գրել էր, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը փետրվարին կայցելի Հայաստան և Ադրբեջան՝ առաջ մղելու Թրամփի ուղին միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար։

«Մենք կխորացնենք մեր ռազմավարական գործընկերությունն Ադրբեջանի հետ, Հայաստանի հետ կստորագրենք միջուկային համագործակցության մասին խաղաղության համաձայնագիր, պայմանագրեր կկնքենք կիսահաղորդիչների մեր արտադրողների հետ, Ադրբեջանին կվաճառենք ամերիկյան արտադրության պաշտպանական սարքավորումներ, ինչպիսիք են զրահաբաճկոնները և մոտորանավակները և շատ ավելին»,- գրել էր ԱՄՆ նախագահը Truth Social-ում։

Հիշեցնենք նաև, որ տևական ժամանակ Բաքուն ԱՄՆ-ից պահանջում էր չեղարկել Ազատության աջակցության ակտի 907-րդ ուղղումը։

«Բոլորին լավ հայտնի է, որ այդ ուղղումը, որն ընդունվել է 1992թ․, արգելում էր պետական օգնության ցուցաբերումն Ադրբեջանին ԱՄՆ-ի կողմից, և անարդար քայլ էր, որը բացահայտ վարկաբեկում էր մեր երկիրը։ Այդ ուղղումը երկար ժամանակ մնում էր այն գործոնը, որը բարդացնում էր երկկողմ հարաբերությունները։ ԱՄՆ նախագահի ձեռնարկած քայլն արտացոլում է ադրբեջանա-ամերիկյան գործընկերության իրական էությունը, ամրապնդում փոխադարձ վստահությունը և ռազմավարական համագործակցությունը մեր երկրների միջև։ Այդ քայլը նաև վկայում է ԱՄՆ-ի հետ համագործակցության նոր փուլ սկսելու մասին։ Հուսով ենք, որ հաշվի առնելով Ադրբեջանի և ԱՄՆ-ի միջև հարաբերությունների զարգացման հեռանկարները, ինչպես նաև մեր երկրի աճող դերը լայն տարածաշրջանում, ամերիկյան կողմը կձեռնարկի գործնական միջոցներ 907-րդ ուղղումը լիովին չեղարկելու համար»,- APA-ին հայտնել էր Ադրբեջանի ԱԳՆ մամուլի ծառայության ղեկավար Այհան Հաջիզադեն։

Մինչ այդ, 2025թ. օգոստոսի 15-ին հրապարակվել էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ստորագրած հուշագրի տեքստը՝ Ադրբեջանի նկատմամբ «Ազատության աջակցության մասին» օրենքի 907-րդ բանաձևի կասեցման վերաբերյալ։

Ի դեպ, 907-րդ բանաձևը (Section 907) ԱՄՆ Կոնգրեսի՝ 1992-ի ընդունված «Ազատության աջակցման ակտի» (Freedom Support Act) մի մաս է, որը սահմանափակում էր ԱՄՆ կառավարության կողմից ուղղակի օգնություն տրամադրել Ադրբեջանին։ Բանաձևի հիմնական բովանդակությունն այն է, որ ԱՄՆ-ը չէր կարող ուղղակի օգնություն ցուցաբերել Ադրբեջանի կառավարությանը, քանի դեռ վերջինը չէր դադարեցրել ուժի կիրառումը Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի դեմ։ Այն ընդունվել է հայ-ամերիկյան համայնքի լոբբիստական ջանքերով՝ Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ իրականացվող ռազմական գործողությունների ֆոնին։

2026թ. հունվարի 30-ին Ադրբեջանի փոխարտգործնախարար Էլնուր Մամեդովն ընդունել էր ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին գործերի հանձնաժողովի ներկայացուցիչներին։ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հաղորդմամբ՝ հանդիպման ընթացքում, ի թիվս այլ հարցերի, քննարկվել է Կոնգրեսում Ադրբեջանի հետ կապված առաջ քաշված նախաձեռնությունների շուրջ, և ընդգծվել «Ազատության աջակցության ակտի»՝ Ադրբեջանի հետ կապված 907-րդ ուղղումը չեղյալ համարելու կարևորությունը։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։